کمتر کسی را در خلخال می توان یافت که با شیرینیهای محلّی شهر خود نا آشنا باشد،مردم خلخال بنا بر عادت قدیمی و سنتی که دارند در روزها و مناسبتهای گوناگون اقدام به پخت شیرینی از نوع مخصوص خود می کنند

در گذشته های نه چندان دور هم  زنان این دیار در ایام نزدیک به عید نوروز دور هم جمع شده و در یک خانه ای که از قبل مشخص می شد اقدام به پختن شیرینی به نام « قند چوریی» که در فارسی نان برنجی گفته می شود،می کردند و سپس آن را بنا بر نیاز هر خانواده ای تقسیم کرده تا هریک از زنان نسبت سهم خود را از آن برداشته باشند.

نان برنجی خلخال شهرت جهانی دارد ، ولی بنا بر دلایلی مردم کمتر به پخت آن در خانه ها اقدام می کنند، آقای فرهاد عبدلی یکی از قدیمیترن شیرینی پزهای خلخال علت دوری جستن مردم از پخت نان برنجی را عدم وجود وقت کافی در بین مردم و عدم آگاهی جوانان از طرز تهیه این شیرینی می دانند.بنا بر گفته ایشان ، به علت اینکه در پخت شیرینی از پودر قند استفاده می شود به آن از قدیم الایام« قند چوریی» گفته می شود و باید در پخت آن از پودر قند مناسب استفاده کرد و اکثر خانواده ها به دلیل اینکه نمی توانند وسایل لازم برای پخت آن را از بازار پیدا کنند ، از پخت آن صرف نظر می کنند.

وی هم چنین افزود: بجز نان برنجی خلخال که بیشتر در ایام عید پخته می شود، پختن « ساری حلوا» نیز در این منطقه رواج دارد؛ در آخر ماه رمضان مردم برای احسان اقدام به پخت « ساری حلوا» یا حلوای زرد می کنند تا در روز عید فطر از میهمانانشان بوسیله آن پذیرایی کنند و در همان ایام اگر خانواده ای نامزد داشت، شب عید فطر یک ظرف حلوای سفید خاج کرده و مقداری لباس تازه و لوازم عروس به خانواده عروس اهداء می کردند.لازم به ذکر است برای پخت حلوای زرد و سفید مخصوص از عسل طبیعی خلخال که شهرت جهانی دارد استفاده می گردد.

به راستی در این دنیای پر های و هوی که انسان در قفس آهنین ساخته خود گرفتار است و اندکی به خود ترحم نمی کند، بهتر نیست کمی به گذشته درخشان خود نگاهی بیاندازیم تا محبوبیت مردمانمان را از درون صفحه به صفحه تاریخ این دیار پیدا کرده و از آن درس بگیریم.کودک که بودیم یادم نمی رود ، زنان فامیل در خانه بزرگتر جمع شده و در روزی که همه خوش و سرحال بودند ؛ دست به دست هم داده و با همکاری و همراهی اقدام به پختن قند چوریی می کردند و چه روز خوبی بود برای کودکان که در کنار هم به بازی و تفریح مشغول بوده و غوطه ور در دنیای شیرین خود بودند.از کارکردهای مثبت این جمع ها افزایش پیوند بین فامیل و اقوام و رسیدگی و خبردار شدن از مشکلات درونی آنها بود و مطمئناً بسیاری از مشکلات از درون همین سیستم ها حل و فصل می شدند، بر خلاف روزگار امروزی که نامی از فامیل و اقوام نمانده و همه در فکر افزایش سرمایه خود برای عقب نماندن از مسابقه ای که پایانی ندارد، هستند. در چنین روزهاییست که نقش یک شیرینی در افزایش انسجام درون گروهی ، رفع مشکلات،حفظ ارزشها و نگهداشت آنها ، صرفه جویی و فرهنگ مصرف و ... نمایانتر می شود.

از دیگر محصولات محلی خلخال که نقش های این چنینی را ایفا می کنند می توان به بالا باتماز،ساری حالوا، آغ حالوا، قلیب چوریی و نان هایی به مانند ساج چوریی،چای چوریی،نزیک،پن جعیش و انواع مرباجات اشاره کرد که به صورت محلی در خانه ها تهیه می گردد.

در پایان از آقای فرهاد عبدلی که در محلّه « آشاغی کوچه» ( خ کارگر جنوبی) شهر خلخال و در قنادی قدیمی خود ، مشغول پخت نان برنجی برای تحویل به سفارشات مشتریان خود هستند در خواست کردیم جهت آشنایی بیشتر مردم با طرز پخت این شیرینی ، دستور العمل پخت آن را در اختیار ما قرار دهند تا بانوان عصر حاضر در خانه خود بتوانند به همراه اعضاء فامیل و در محیطی دلچسب اقدام به تهیه نان برنجی بکنند.بدینوسیله از ایشان بابت مشارکت در تهیه این گزارش تشکر می کنیم.

مواد لازم:

روغن صاف 1.5 کیلو

آرد برنج 3 کیلو

پودر قند 1.5 کیلو

تخم مرغ 25 عدد

زنجبیل 1 قاشق آشخوری

وانیل و هل ( در صورت تمایل) 1 قاشق آشخوری

ابتدا روغن و تخم مرغ ها را به هم می زنیم تا روغن و تخم مرغ کاملاً ترکیب شوند و پودر قند را کم کمک اضافه کرده و سپس آرد برنج و زنجبیل و وانیل را اضافه می کنیم تا خمیر آماده شود.سپس خمیر را به شکل مقدار و دلخواه گلوله کرده و روی آن را به هر شکلی که خواستید نقش بزنید و در تابه یا دیس چرب کرده بچینید و با حرارت 200 درجه سانتیگراد در فر گذاشته و پس از مدت 12 الی 15 دقیقه از فر درآورده و بعد از سرد شدن زعفران زده و میل فرمایید.مدت ماندگاری این شیرینی به مدت 6 ماه در مکان خنک می باشد و احتیاجی به یخچال ندارد.

امیدواریم مردم عزیزمان بوسیله تهیه چنین گزارشهای کوتاهی از غذاها و شیرینی های محلّی بتوانند طعم زندگی های گذشته را در دنیای امروزی که دنیایی تکنولوژیک و آهنی می باشد،تجربه کنند.

با تشکر ویژه از آقای فرهاد عبدلی و آقای مهران نوروزی که در تهیه این گزارش ما را همراهی کردند.

شما هم می توانید از غذاها و انواع خوراکیهای محلی و طرز پخت آنها گزارشی تهیه کرده و برای سایتهای خلخالیم و تخصصی علوم اجتماعی بفرستید ، گزارشهای ارسال شده با نام خودتان در سایت قرار خواهد گرفت.

تهیه گزارش: رادبه پرنده

سایت تخصصی علوم اجتماعی