بسم الله الرحمن الرحیم

"العلماء مصابیح الارض و خلفاء الانبیاء و ورثتی و ورثه الانبیاء"

علما چراغهای زمین وجانشینان پیامبران و وارثان من و وارثان پیامبرانند.

                                                         (حضرت رسول اکرم ص)

نقش وتاثیر علما ومردان بزرگ درتاریخ و فرهنگ ملتها قابل کتمان نیست .   یکی از وظایف  اصلی و سنگین هر جامعه ، شناخت شخصیت وزندگی این علما وبزرگان است.

معرفی علما ، فقها ،عرفا وبزرگان دین ، علاوه براطلاع از نحوه زندگی و اخلاق فردی و اجتماعی آنان      و آگاهی از سیر وسلوک ،زهد و تقوای آن بزرگوارن ، نقش بسیار بزرگ وسازنده ای درساختاراعتقادی وروحی انسانها داشته وبهترین راه برای خودسازی وتهذیب نفس بوده وچه بسا آشنایی با الگوهای  موفق  ومفید در امور معنوی است.

حضرت آیت الله یکتایی از جمله علمای وارسته و مبارزی است که تا کنون برای شهرت ومعروف شدن خود ،قدمی برنداشته و همواره سعی نموده که همچنان گمنام باشد.اینجانب برحسب وظیفه وبنا به درخواست جمعی از دوستان وبزرگواران ، گوشه ای از زندگی این عالم ربانی  و فقیه مبارز را به  رشته  تحریر در می آورم.

نگارنده باآگاهی از بضاعت خویش و با اذعان به عدم توانایی لازم برای شناساندن ابعاد شخصیتی معظم له ،

با عشق و علاقه ای که به سیره علمی وعملی ایشان داشتم جرات پیدا کردم ، گامی دراین راستا برداشته و اقدام  به نگارش  شمه ای از زندگی این عالم ربانی  بنمایم .

آیت الله حاج شیخ هبت الله یکتایی از علمای وارسته ای است که گوهر علم و معرفت را توام نموده اند.ایشان عالمی فرزانه ،متعهد ،زاهد ونمونه بارزی از روحانیت شیعه است که در تقوا و تعبد و فضایل اخلاقی اسوه ودر مبارزه وپاسداری از دین و حریم ولایت اهل بیت علیهم السلام پیشتاز میباشند.

 آیت الله یکتایی در سال 1302 هجری شمسی در  روستای کرین   از توابع  شهرستان خلخال در یک خانواده روحانی دیده به جهان گشود. والد بزرگوار وی   آیت الله حاج شیخ عبدالخالق یکتایی ، عالمی متعهد ، زاهدی متعبد ، اسوه تقوا وفضیلت بود. تحصیلاتش را در حوزه علمیه زنجان شروع کرده و از محضر علما وبزرگان به خصوص : آیت الله  آخوند ملاقربانعلی ، آیت الله شیخ فیاض الدین ، آیت الله میرزا عبدالرحیم فقاهتی ، بهره های فراوان برده  و به مدارج عالیه علم و تقوا نائل گردید و به حق یکی از  سربازان     مخلص حضرت بقیه الله الاعظم ارواحنا فداه بود ودر پرهیزکاری واحتیاط از شبهات (حتی از صرف وجوه شرعیه) وبی اعتنایی به دنیا  و  اشتغال به عبادات وادعیه  و  قرآن کم نظیر بود وبا زندگی ساده ومحقر پیوسته در تبیین معارف اسلام و مذهب اهل بیت عصمت(ع) وترویج احکام شریعت وتبلیغ برعلیه حکام جور و  انحرافات نظام منحوس سلطنتی زمان خود به نحو احسن انجام وظیفه کرده ودر تعلیم وتربیت مومنین قولا وعملا فعالیت می نمود.

آیت اله شیخ هبت الله یکتایی فرزند چنین عالم بزرگوار، تحصیلات مقدماتی را نزد والد ماجد خود فرا گرفت و سپس جهت ادامه تحصیلات  راهی حوزه علمیه زنجان (که در زمان خود از اعتبار خاصی برخوردار بود ) گردید.

ایشان پس از مدتی برای کسب مدارج عالی علمی  به  شهر مقدس قم عزیمت نموده و از محضر آیات عظام و علمای اعلام بخصوص : حجت کوه کمری(ره) ، بروجردی(ره) ، مرعشی نجفی(ره)، گلپایگانی(ره) ، علامه طباطبایی(ره)، بویژه امام خمینی(ره) بهره های فراوان برده و پس از نیل به درجه اجتهاد ، مدتی را در حوزه مقس قم به تدریس وتربیت  شاگردان پرداخته و در سال 1340 هجری شمسی برای عمل به آیه شریفه : "ولینذرواقومهم اذا رجعوا" به منطقه محروم خلخال مراجعت کرد تا تشنگان معارف اسلامی و شیفتگان علوم اهل بیت را از زلال معرفت و تقوا سیراب نماید. بدین منظور مسجد قائمیه در خلخال را بعنوان مرکز هدایت واشاعه فرهنگ خونبار شیعه جهت تدریس وتبلیغ بر گزید.

معظم له از بدو ورود به خلخال با تشکیل جلسات تفسیر قرآن مجید در مسجد قائمیه وبیانات دلنشین درقالب تفسیر  آیات کلام الله مجید به خصوص آیات مربوط به مبارزه با ظلم و جور وحاکمیت ظالم پرداختند . بیانات روشنگرانه و افشاگرانه ایشان  برعلیه طاغوت و سلطنت منحوس پهلوی نقش  بسیار ارزنده ای در آکاهی مردم خلخال و شهرهای اطراف  داشت ، بگونه ای که آوازه جلسات تفسیر ایشان به شهرها وروستاهای همجوار  رسیده وگروههایی از گیلان و زنجان واردبیل نیز جهت استماع  سخنان ایشان عازم  خلخال گردیده  وبرای بهره برداری دیگران ، مطالب را ضبط و منتشر میکردند. 

ایشان علاوه بر  سخنرانیهای علمی ، فقهی وتشکیل جلسات درس اخلاق وتفسیر ، مبادرت به تاسیس "انجمن کتاب وعترت " درخلخال نمودند که موجب جذب بسیاری از جوانان گردید .  ضمن اینکه خود  در بیشتر به ایراد  سخنرانی می پرداخت و جلسات  علمی واخلاقی تشکیل میداد ، درکنار ان از علما وطلاب قم نیز دعوت بعمل  می آورد تا در جلسات مختلف  کانون و بصورت مستمر حضور یابند . وهمین امر موجب جذب جوانان و دانشجویان گردیده  وبا ایجاد محیطی با نشاط  بستر لازم برای رشد سیاسی ، اخلاقی ودینی جوانان فراهم گردید.

آیت الله یکتایی با دور اندیشی عمیقی که داشت وجود کتابخانه را برای مردم ، بویژه جوانان نیازی مبرم تشخیص داده و برای  پاسخ به این ضرورت  به تاسیس کتابخانه جعفریه درجوار مسجد قائمیه اقدام نمود وازین راه خدمت بزرگی  در راستای  از بین بردن  محرومیت فرهنگی منطقه انجام داد .  هم اکنون این کتابخانه در زیر مجموعه مدرسه دینیه جعفریه  خلخال قرار دارد  که با در اختیار داشتن هزاران جلد کتاب نفیس و سودمند  مورد استفاده طلاب علوم دینیه واقشار مختلف مردم میباشد.

ایشان با  آگاهی از نیاز  شدید منطقه به وجود اهل علم وروحانیت ،تمام توان خودرا برای از بین بردن این نقیصه بکار بست وبا کوشش و مجاهدتی طاقت فرسا ، علاوه بر تدریس در مسجد و منزل ، مدرسه علمیه  دینیه  جعفریه را در خلخال ودر سال 1342 هجری شمسی تاسیس وبنیانگذاری کردند. این مدرسه جزو اولین ها در درمنطقه وشهرهای اطراف  گردیده وگنجایش بیش از 70 طلبه به صورت شبانه روزی را دارا بود .

وعلیرغم مخالفتها و مزاحمتهایی که از سوی ساواک وعوامل رژیم  پهلوی  اعمال می شد توانست شاگردان بسیاری را تربیت نموده  وبرای تکمیل تحصیلات به حوزه علمیه قم اعزام نماید .

حوزه علمیه  جعفریه خلخال تحت نظر حضرت آیت الله یکتایی  که در دوران  مبارزات  مردم برعلیه رژیم ستمشاهی  به  یکی ازکانونهای مهم انقلابی تبدیل گشته بود ، پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی وشرع جنگ تحمیلی علاوه بر ایفای نقش بسیجی بویژه بسیج جوانان و انقلابیون جهت دفاع از میهن اسلامی ، عده بسیاری ازین طلاب متعهد درمناطق جنگی حضور یافتند  و بیش از  15 تن از آنان به درجه رفیعه شهادت نایل  گردیدند ،  و این نشان افتخاری است که همواره موجب مباهات این مدرسه مبارکه خواهد بود .

ایشان پس از مهاجرت به زنجان ، مدتی نیز در آن شهرستان به تدریس پرداخته و طالبان علم را مستفیض می فرمودند .

وجود این عالم فرزانه و دلسوز بود که در دوران ستمشاهی ، افشاگری بر علیه طاغوت  و سازماندهی اعتراضات بصورت راهپیمایی وتظاهرات ،با شکوه وجلوه خاصی انجام می گرفت . سخنان حکیمانه وافشاگرانه ونافذ ایشان در مسجد قائمیه باعث خشم ساواک ونیروهای مزدور شاه می شد وهمواره تحت تعقیب وتهدید نیروهای شهربانی وساواک بودند.چندین بار نیز به علت سخنرانی بر علیه شاه و اتهام اقدام علیه امنیت کشور توسط ساواک دستگیر و جهت باز جویی و..... به تبریز وتهران اعزام میشوند.  وجود  ایشان همواره موجب وحشت ودلهره ماموران رژیم و ساواک بود . گزارشهای متعدد مسئولین شهربانی  وساواک منطقه  به مقامات بالای رژیم  که بصورت مدارک مستندی موجود میباشد همگی حاکی از عجز ماموران رژیم در قبال مبارزات این عالم بزرگوار با طاغوت در این منطقه محروم بوده است.

تبعید علمای بزرگ و مبارزی همچون حضرات  آیات : نوری همدانی  ، منتظری ومروارید در اوایل دهه 50 به خلخال  واستقبال گرم  آیت الله یکتایی از آنان و توصیه به روحانیت و اهالی دایر بر حمایت وتجلیل از آنان  وتشکیل جلسات ومحافل مستمر با علمای تبعیدی باعث وحشت وخشم ساواک میگردید .تا  حدی که آنان چاره را در تغییر محل تبعید این علما می دیدند .

این عالم ربانی که امین ونماینده بسیاری از  مراجع بزرگ تقلید قم ،نجف و مشهد بودندقبل از انقلاب و بعد از پیروزی انقلاب  شکوهمند اسلامی ، چون پدری دلسوز و مهربان ، نیروهای انقلابی و دلسوزان به دین مبین اسلام را هدایت و راهنمایی میکردند و شمع وجودشان چراغ روشنی بخشی برای تبیین خط  انقلاب و امام بود ،تا اینکه بعد از پیروزی انقلاب  و درتاریخ 27 محرم 1400 هجری قمری  ازسوی امام خمینی (ره) به امامت جمعه خلخال منصوب گردیدند .  معظم له  در مجلس خبرگان اول  نیز از سوی مردم مسلمان آذربایجان شرقی  به نمایندگی انتخاب شدند.

علاوه بر شهرستان خلخال مردم دیگر شهرستانها نیز خواستار استفاده ازبیانات ایشان  بودند . بویژه پس از انقلاب اسلامی با دعوت مسئولین ومردم حزب الله شهرستانهای دیگر بطور مکرر به شهرهای مختلف مسافرت نموده و به مناسبت های گوناگون جهت تقویت نظام مقدس اسلامی وانقلاب وتبعیت از حضرت امام خمینی(ره) و رهبری معظم سخنرانی کرده و مردم بویژه جوانان را در این راستا ترغیب و ارشاد می کردند.

در طول هشت سال دفاع مقدس نیز ضمن عزیمت به مناطق مختلف جبهه های نبرد حق علیه باطل ، موجب تشویق  وتقویت روحی رزمندگان می شدند . در پشت جبهه نیز باتمام وجود علاوه بر یاری و دفاع از رزمندگان اسلام ،در اعزام نیرو به جبهه ها نقش بسیار موثر و تعیین کننده ای داشتند .

این عالم مبارز در تقویت از نهادهای انقلابی از جمله:سپاه پاسداران ،بسیج ،جهادسازندگی،کمیته امداد امام خمینی، بنیاد شهید ،سازمان تبلیغات اسلامی ،بنیاد مسکن و.... بسیار کوشا بوده و  شرعا خودرا موظف به تایید وپیشبرد امور این نهادها میدانستند وبر این اعتقاد عمل می کردند.

ایشان در برابر جریانات انحرافی وگروههایی که بر علیه نظام فعالیت مینمودند بشدت مقاومت نشان داده و همچون کوه استواری در برابرشان ایستادگی کرده و مانع اجرای  توطئه های کج اندیشان وافراد ضدانقلاب وگروههای مزدوری همچون خلق مسلمان  و منافقین و.... می شدند ومردم را نیز  دراین زمینه ارشاد وراهنمایی نموده  واز کید و دسیسه های جریانهای ضدانقلابی ووابسته به گروهکها آگاه می ساختند.

بطور خلاصه میتوان گفت که فضای معنوی و انقلابی خلخال مرهون فداکاریها وایثار و زحمات شبانه روزی ایشان بوده و تربیت خیل کثیری ازجوانان انقلابی وخدوم برای نظام مقدس جمهوری اسلامی  وپرورش طلاب وروحانیونی فاضل وانقلابی  و تاسیس حوزه علمیه جعفریه وکتابخانه جعفریه و تجدید بنای مسجد قائمیه و تجدید بنا وتوسعه حوزه علمیه جعفریه نمونه هایی از برکات وآثار وجودی این عالم ربانی می باشد.

معظم له علاوه بر تبحر در زمینه های علمی، سیاسی،اجتماعی ، مبارزاتی ،اخلاقی ، ادیبی توانا  بوده ودارای ذوقی لطیف و طبعی سلیم بوده و گاهگاهی اشعاری نغز وعمیق می سرایند.